วิถีแห่งความสุขของชาวพุทธ

วิถีแห่งความสุขของชาวพุทธ

ความสุข เป็นธรรมะ เป็นสิ่งที่ไม่ใช่ตัวใคร ไม่ใช่ของใคร เป็นธรรมชาติอย่างหนึ่ง ซึ่งไร้เจ้าของ เป็นสิ่งที่ไม่เป็นไปตามปรารถนาของใคร ไม่เอาใจใคร ไม่แกล้งใคร เป็นไปตามเงื่อนไขของมัน  เป็นของมัน อย่างนั้น ไม่เป็นอื่นไปจากนั้น ตามหลักแห่งธรรมทั้งปวงที่ว่า สัพเพ ธัมมา  อนัตตา  หากแบ่งย่อๆ ความสุขมี 3 ระดับได้แก่

1. กามสุข ความสุขที่เกิดจากได้รับอารมณ์ที่น่าพอใจ ทางตา หูจมูก ลิ้น กาย
2. สมาธิสุข ความสุขที่เกิดจากการออกจากความวุ่นวายทางโลก มาฝึกจิตให้มีความสามารถที่จะ อยู่ได้อย่างเป็นสุข บางครั้งเรียก เนกขัมมสุข หรือฌานสุข
3.นิพพานสุข ความสุขที่เป็นความดับสนิทไปของทุกข์ เป็นภาวะที่ไร้ทุกข์

วิถีทางแห่งความสุขของชาวพุทธ พระพุทธเจ้าทรงสอนพุทธบริษัทใช้ชีวิตอย่างมีความสุขตั้งแต่เริ่มต้น และพัฒนาความสุขขึ้นไปเรื่อยๆ ไม่หยุดอยู่กับที่  จนเข้าถึงสุขขั้นสูงสุด ทำให้ไม่อาจกลับมาเป็นทุกข์ได้อีก ความสุขสูงสุดนั้นเข้าถึงได้ด้วยทางที่เต็มไปด้วยความสุข ทางนั้น คือ อริยมรรคมีองค์ 8 อันเป็นทางให้เข้าถึงภาวะไร้ทุกข์ มีสัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้าเริ่มจากให้มีความสุขในชีวิตธรรมดา  เสวยกามสุข เช่น สุขจากการมีทรัพย์ สุขจากการใช้จ่ายทรัพย์  สุขจากการไม่เป็นหนี้ สุขจากการทำสิ่งที่ไม่เป็นโทษ โดยทรงแสดงเงื่อนไขต่างๆ ที่ก่อให้เกิดความสุขเหล่านี้
ต่อจากนั้น ให้รู้จักข้อเท็จจริง ซึ่งเป็นข้อจำกัดของกามสุขว่า  เป็นสิ่งไม่แน่นอน ไม่อาจจะให้ความสุข สุขที่สมบูรณ์เต็มอิ่ม  ลำบากทั้งด้านการแสวงหา  การเก็บรักษา และการแย่งชิงกัน ให้รู้จักสุขที่สูงกว่านั้น  คือสุขที่เกิดจากความเบิกบานเอิบอิ่มทางใจ ด้วยการทำคุณความดีมีศีล พัฒนาคุณธรรมต่างๆ และการทำสมาธิ ฝึกจิตให้มีความสุขเกิดภายในจิต โดยไม่ต้องพึ่งพิงวัตถุภายนอก จากนั้น ให้รู้จักข้อเท็จจริงที่ไม่เปลี่ยนแปลง คือ อริยสัจ 4 เมื่อรู้ข้อเท็จจริง  ก็เลิกที่จะยึดถือเอา ตามความอยากและตามความคิดของตน  อันเป็นเหตุให้เกิดทุกข์  เหตุเกิดทุกข์ไม่มี ทุกข์ก็ไม่มี  เข้าถึงภาวะไร้ทุกข์คือ นิพพาน ไม่กลับมาทุกข์อีก ไม่มีสุขอะไรจะสูงไปกว่านี้ ดังบาลีว่า นิพพานัง ปรมัง สุขัง
            วิธีปฏิบัติต่อทุกข์และสุขมีหลักดังนี้  ไม่เอาทุกข์มาทับถมตนที่ไม่ได้เป็นทุกข์-ไม่สละสุขที่ชอบธรรม-ไม่หมกมุ่นแม้ในสุขที่ชอบธรรมนั้น-เพียรพยามยามละเหตุแห่งทุกข์ให้หมดไป

                         อาจารย์สุภีร์  ทุมทอง

                      ที่มา...ยุวพุทธิกสมาคมแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

1